Sprawy małżeńskie u notariusza

W polskim porządku prawnym z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami wspólność majątkowa obejmująca przedmioty nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. Pomimo tego, że każde z małżonków samodzielnie zarabia, każde ma swoje indywidualne konto bankowe, należy mieć świadomość, że środki te stanowią majątek wspólny małżonków.  Z tego powodu często czynności dokonywane przed notariuszem wymagają obecności i zgody obojga małżonków. Poza majątkiem wspólnym małżonkowie mają swój majątek osobisty, do którego należą między innymi przedmioty majątkowe nabyte przed powstaniem wspólności ustawowej, przedmioty majątkowe nabyte przez dziedziczenie, zapis lub darowiznę, przedmioty majątkowe nabyte w zamian za składniki majątku osobistego (na przykład za pieniądze otrzymane w drodze darowizny, lub pochodzące ze sprzedaży odziedziczonej nieruchomości).

Co ważne, powyższy ustrój majątkowy powstaje z mocy ustawy. Aby go zmienić małżonkowie mogą przed bądź po zawarciu małżeństwa zawrzeć umowę majątkową. Mogą  w swoim małżeństwie wspólność ustawową rozszerzyć lub ograniczyć albo ustanowić rozdzielność majątkową lub rozdzielność majątkową z wyrównaniem dorobków. Zawarcie tych umów wymaga wizyty u notariusza, który sporządza ją w formie aktu notarialnego oraz wyjaśnia konsekwencje związane z każdą modyfikacją ustroju majątkowego małżonków. W przypadku zawarcia umowy rozdzielności majątkowej przed zawarciem małżeństwa każde z małżonków ma swój oddzielny majątek, nie istnieje majątek wspólny. W przypadku umowy zawartej w trakcie trwania małżeństwa, majątek wspólny zgromadzony do tej pory, staje się współwłasnością małżonków, którzy co do zasady zachowują w nim udziały po 1/2 części. W każdym momencie można dokonać zmiany umowy lub dokonać jej rozwiązania i powrócić do ustawowej ustroju majątkowego. Istnieją przypadki gdy rozdzielność majątkowa powstaje z mocy prawa, niezależnie od woli małżonków. Dzieje się tak w przypadku ubezwłasnowolnienia małżonka, ogłoszenia jego upadłości, a także w przypadku przeczenia separacji.

W przypadku ustania małżeństwa oraz w przypadku wyłączenia wspólności majątkowej, małżonkowie mogą dokonać podziału ich majątku stanowiącego do tej pory majątek wspólny, mogą zdecydować, które przedmioty przypadną małżonkom, mogą zdecydować o wzajemnych spłatach lub dopłatach. Małżonkowie mogą wzajemnie żądać zwrotu wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, a także zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny. Każdej z tych czynności można dokonać w kancelarii notarialnej w drodze umowy, nie wdając się w spór sądowy.